اگر قرارداد کتبی نداشته باشیم چه اتفاقی می‌افتد؟

نبود قرارداد کتبی به‌تنهایی به معنای نبود حق نیست؛ طبق ماده ۱۹۰ قانون مدنی، صحت یک معامله منوط به قصد و رضای طرفین، اهلیت، موضوع معین و مشروعیت جهت است، نه لزوماً وجود سند مکتوب. با این حال، وقتی توافقی مکتوب نشده باشد، اثبات وجود و شرایط دقیق آن در صورت بروز اختلاف دشوارتر می‌شود.

در بسیاری از روابط، تعهد طرفین را می‌توان از طریق رفتار، پرداخت‌ها، پیامک‌ها یا سایر ادله قابل‌اثبات نشان داد. ماده ۱۹۱ قانون مدنی، عقد را تابع قصد انشا و وجود چیزی که بر آن قصد دلالت کند می‌داند و ماده ۱۹۳ نیز در شرایطی، انشای معامله از طریق عملی که مقصود و رضا را برساند، مانند قبض و اقباض، امکان‌پذیر دانسته است؛ بنابراین نبود یک برگه مکتوب، لزوماً پایان راه نیست.

بسته به موضوع پرونده، مدارکی مانند رسید پرداخت، واریز بانکی، پیامک، چت، ایمیل، فاکتور، رسید دستی، شهادت شهود یا اقرار طرف مقابل می‌توانند جای خالی قرارداد مکتوب را تا حدی پر کنند؛ قانون آیین دادرسی مدنی نیز اسناد کتبی، شهادت، اقرار، امارات و قسم را در چارچوب ادله اثبات دعوا مورد شناسایی قرار داده است. ارزش اثباتی هر مدرک، به محتوا و شرایط پرونده بستگی دارد.

قاعده کلی این است: هرچه توافق مهم‌تر باشد، بهتر است شرایط آن مکتوب، دقیق و قابل‌اثبات باشد. اگر همین حالا در حال انعقاد توافقی هستید، تنظیم یک قرارداد کوتاه — حتی غیررسمی — می‌تواند بسیاری از اختلافات آینده را از ابتدا پیشگیری کند؛ در صورت بروز اختلاف بر سر توافقی که مکتوب نشده، دستیار هوشمند مسیر با بررسی مدارک موجود، مسیر حقوقی مناسب برای مطالبه حق شما را پیشنهاد می‌دهد.